Jan Henryk XV von Hochberg

Książę von Pless
23.04.1861 31.01.1938 Pszczyna

Biografia

Jan Henryk XV von Hochberg urodził się 23 kwietnia 1861 roku w Pszczynie jako pierworodny syn Jana Henryka XI Hochberga von Pless i Marii von Kleist. Po ukończeniu Gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Wrocławiu kontynuował studia ekonomiczne na uniwersytetach w Berlinie, Genewie i Bonnie, przygotowując się do zarządzania olbrzymimi dobrami Hochbergów na Śląsku. W 1881–1882 służył w armii cesarskiej, a następnie wziął bezterminowy urlop. W 1886 przeniesiony został na placówkę dyplomatyczną w Brukseli, a w rok później został attaché w ambasadzie w Paryżu.

W roku 1890 oddelegowany został na stanowisko sekretarza w ambasadzie niemieckiej w Londynie. Tam poznał i oświadczył się dużo od siebie młodszej Marii Teresie Cornwallis-West zwanej Daisy. Ślub odbył się 8 grudnia 1891 w kościele św. Małgorzaty w Westminsterze. Świadkami przysięgi małżeńskiej byli Edward ks. Walii (późniejszy król) i jego żona księżna Aleksandra, natomiast królowa Wiktoria osobiście udzieliła młodej parze swego błogosławieństwa. Początek małżeństwa upłynął im na podróżach po Europie, Afryce, Azji i Ameryce. Z małżeństwa z Marią Teresą narodziło się cztery dzieci: N.N. córka (zmarła po urodzeniu), oraz synowie Jan Henryk XVII, Aleksander i Konrad (zwany Bolko).

Od 1902 roku Jan Henryk XV jako przedstawiciel warstwy junkrów zasiadał w Pruskiej Izbie Panów, był zwolennikiem partii wolnych konserwatystów (Freikonservative Vereinigung) reprezentującej interesy wielkich posiadaczy ziemskich. Na szczeblu prowincji Jan Henryk XV piastował funkcję wiceprezydenta prowincji śląskiej (1897–1918), uczestniczył również w pracach śląskiego sejmu prowincjalnego. Ponadto zasiadał w pszczyńskim sejmiku powiatowym (Kreistagu). W listopadzie 1902 odbył podróż dyplomatyczną do Stanów Zjednoczonych jako przedstawiciel cesarza Wilhelma II: wziął udział w inauguracji Niemieckiej Izby Handlowej, odwiedził kilka zakładów przemysłowych (m.in. Pensylwania Plants), a kulminacyjnym punktem podróży była wizyta w Białym Domu i rozmowa z prezydentem Teodorem Rooseveltem.

Po śmierci ojca w 1907 przejął wyższy tytuł książęcy (Fürst) i jeden z największych majątków w Niemczech – dobra pszczyńskie (około 40 tys. ha, 6 kopalni węgla kamiennego, browar w Tychach i inne) i wałbrzyskie (około 10 tys. ha, 3 kopalnie węgla kamiennego i inne). Majątek ten systematycznie zadłużał się wskutek rozrzutnego trybu życia i dużych inwestycji, jednak w latach 1914–1924 prowadził znaczne inwestycje przemysłowe na Górnym i Dolnym Śląsku. Wspierał finansowo niemieckie organizacje nacjonalistyczne (np. Deutscher Flottenverein), sprzeciwiał się Ostmarkenverein w swoich dobrach. W latach I wojny światowej awansował do pułkownika i pełnił rolę oficera ordynacyjnego cesarza Wilhelma II; w latach 1915–1917 użyczył na 21 miesięcy do dyspozycji Niemieckiej Kwatery Głównej swój zamek w Pszczynie.

Po I wojnie miał jako pierwszy wysunąć ideę niepodległości Górnego Śląska i wspierał finansowo i dyplomatycznie górnośląski ruch niepodległościowy; Związek Górnoślązaków i Związek Rodowitych Górnoślązaków działały w jego otoczeniu. Na drodze dyplomatycznej próbował również przeforsować niepodległość całego Śląska, aby w Państwie Śląskim znalazły się także Pszczyna i Książ. W trakcie plebiscytu prawdopodobnie głosował za Niemcami. W II połowie lat 20. ponownie wspierał górnośląskich separatystów i był jednym z liderów mniejszości niemieckiej (Volksbund) w Województwie Śląskim; światowy kryzys doprowadził do zadłużenia dolnośląskiego majątku, a w 1936 wobec nacisków wierzycieli opuścił Książ i wrócił do Pszczyny, gdzie toczył spory podatkowe z polskimi władzami; ostatecznie podpisał układ z wojewodą śląskim Michałem Grażyńskim w 1937 roku o zrzeczeniu się przywileju górniczego na ziemi pszczyńskiej oraz układ podatkowy, na mocy którego państwo polskie przejęło 56% dóbr.

Ostatnie lata spędził w Paryżu, zmarł na atak serca 31 stycznia 1938 roku w hotelu Ritz. Został pochowany 7 lutego 1938 w Parku Zamkowym w Pszczynie. Jego synowie, Jan Henryk XVII i Aleksander Hochberg-Pszczyński, walczyli później przeciwko nazistom.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Był jednym z największych właścicieli ziemskich w Polsce w 1922 roku (około 42 030 ha w Polsce i 13 tys. ha na Dolnym Śląsku) oraz posiadał liczne kopalnie, cegielnie, kamieniołomy, browar i inne maszyny.
Przejął tytuł Fürst von Pless po śmierci ojca w 1907 i doprowadził do rozbudowy majątków pszczyńskich i wałbrzyskich.
Wspierał górnośląski ruch niepodległościowy i był zaangażowany w działalność organizacji niemieckich (Volksbund) w Śląsku.
W 1915–1917 udostępnił zamek w Pszczynie Niemieckiej Kwaterze Głównej na 21 miesięcy.
W 1922 roku przyjął obywatelstwo polskie i podpisał układ z wojewodą o zrzeczeniu się przywilejów górniczych i podatkowych.

Ciekawostki

Jego zamek w Pszczynie służył niemieckiej Kwaterze Głównej przez 21 miesięcy podczas I wojny światowej.
Posiadał pałace w wielu miastach: Wrocławiu, Berlinie, Saksonii, Monachium i na francuskiej Riwierze.
Jego syn Jan Henryk XVII (Henry Pless) służył w Armii Polskiej generała Andersa.

Udostępnij